
Barkod Konusunda Uluslararası Platform GS1 http://www.gs1.org/
Türkiye'de Barkod Hakkında Bilgilenme için TOBB'un sitesi http://gs1.tobb.org.tr/index.php
Barkod Hakkında Ayrıntılı Bilgiler http://www.barcodeisland.com/syminfo.phtml#Background
Rakamların Çubuklara Dönüşümü
Temel çalışma prensibi, çubukların arasındaki boş ve dolu aralıkları algılamak üzeredir. Çubukların altında yalnızca insanlar için okunabilir rakamlar bulunur ve aslında insanların kontrol edebilmesi içindir. Barkod yazıcılar rakamları çubuklara çevirirken, aynı endüstriyel kurallara göre barkod okuyucular da çubukları rakamlara çevirir. Barkodlar, tiplerine göre harfleri ve bazı işaretleri de içerebilir. 2 Boyutlu barkodlar değişik bilgileri içerecek şekilde daha geniş bir 'kapasite'ye sahiptir. Ülkemizde yaygın olarak EAN-13 ve EAN-8 kullanılmaktadır.
Barkodlara baktığımızda karmaşık çizgilerden oluşuyor gibi gözükürken, her bir rakamın denk geldiği çubuk grupları aynı mantıkla oluşmaktadır. Gözle gördüğümüz rakamlar, ikilik düzene çevirildiğinde, 0 ve 1'lere dönüşmüş olacaktır. Örneğin 7, ikilik düzende 1011 olarak gösterilmektedir ki bu da çizgi-boşluk-çizgi-çizgi olarak gösterilmesine neden olmaktadır. Yani, boşluk ve ince çizgi, 0 ve 1'lere denk gelmektedir. Yan yana denk gelen 1'ler, daha kalın çizgilere dönüşür. Farklı boyutlardaki barkodları doğru kodlayabilmek için, barkodun boyunu belirtmek üzere iki başta ve ortada hizalama çizgileri bulunur. Bunlar genellikle daha uzun gösterildiği için dikkatinizi çekebilir.
Barkodlar, benzer ürünlerin ayırdedilmesinde, satış işlemlerinde, depo hareketlerinde, süreçlerin hızlanması ve kullanıcı hatalarının en aza indirilmesi için kullanılmaktadır. Ayrıca, depo yerleşim kodları, kargo paketleri, müşteri kartları gibi alanlarda da kullanılmaktadır. Kullanıldığı sektöre göre değişik barkod tipleri bulunur:
Rakamsal olanlar
EAN-8 : 8 basamaklı EAN yapısı
JAN : Japonya'da kullanılan EAN yapısı
UPC-A : ABD'de kullanılan 12 karakterli yapı
UPC-E : 6 basamaklı UPC
Harf ve rakam olanlar
Code 128 : Geniş bilgi veren, uluslararası kullanım
EAN 128 : Postalama ve ürün bilgilendirme
Code 39 : ABD devlet ve askeri kullanım
EAN13 Barkod Yapısı
Ülkemizde en yaygın olarak kullanılan EAN13 barkod yapısı, toplam 13 rakamdan oluşmaktadır. ÜÜÜFFFFSSSSSC olarak sembolize edebileceğimiz bölümlere bakacak olursak,
ÜÜÜ 3 basamak ülke kodu,
FFFF 4 basamak üretici firma kodu,
SSSSS 5 basamak ürün kodu,
C 1 basamak 'kontrol basamağı'ndan oluşmaktadır.
Market İçi Terazi Ürünlerinin Kodlanması
EAN-13 standartında, şirket içi kullanımlar için 20-29 kodları ayrılmıştır. Bu iki basamakla birlikte toplam 7 basamak ürünü tanımlamaktadır. Teraziler ise, ağırlık veya adet değerlerini daha sonraki 5 basamağa ekledikten sonra, kontrol basamağını da hesaplayarak EAN-13 yapısına uygun bir barkod ortaya çıkmaktadır. Ürünlere kod verirken de, ilk iki basamağın meyve, sebze, balık gibi ürün gruplarına ayrılması da yaygın olarak uygulanmaktadır. Böylece, 20'li kod ve 5 basamaklı ürün kodlarından oluşan 7 basamaklı kodların, arka ofislerde stok kartlarında barkod olarak tanımlanmasıyla ülkemizdeki genel uygulama ortaya çıkmaktadır.
Kontrol Basamağının Hesaplanması
İngilizce 'check digit'e denk gelen kontrol basamağı, okuyucuların okuduğu değerlerden emin olması için yapılmış bir uygulamadır. 12 basamaktan yola çıkılarak, aşağıdaki formüle göre hesapladığı rakamı, normal yöntemle okuduğu 13. basamakla karşılaştırmaktadır.
En sağdaki kontrol basamağından sona, sağ taraftan başlayarak, tek numaralı basamakların değerini toplayıp 3 ile çarpıyoruz. Ardından, ilk toplamı alırken atladığmız çift numaralı basamakları da doğrudan bu toplama ekliyoruz. Elde ettiğimiz sayının, sonu 0 olan en yakın sayıya olan farkı, kontrol basamağı olmaktadır. Okuyucular da bu formülü uygulayarak bulduğu rakamla, okuduğu 13. basamağı karşılaştırarak, okuma sonucundan emin olmaktadır. Kontrol basamağı adı da bundan kaynaklanmaktadır.
Örneğin, 869123412345X için X olan kontrol basamağını bulmaya çalışalım. Öncelikle sol baştaki 869 değeri, ülke kodu için kullanılmaktadır. X'i atlıyoruz ve 5+3+1+3+1+6 = 19
3 X 19 = 57
4+2+4+2+9+8 = 29
57+29 = 86
(en yakın sonu 0'lı sayı = 90)-86 = 4 Kontrol Basamağı-'Check Digit')
EAN13 Ülke Kodları
|
00-13: USA & Canada |
57: Denmark 590: Poland 594: Romania 599: Hungary |
779: Argentina 786: Ecuador |

